Mühendislik

Kalibre , Gauge ve Hesaplanmaları

Yiv ve set; ateşli silahlarda merminin yolunda seyrederken dönme hareketi kazanmasını sağlayan namlu içine açılmış birbirine paralel kabarıklıklardan oluşan ve namlu içine spiral görüntü kazandıran kabarıntı ve oyuklardır. Merminin dengesini ve hızını artırarak menzil, tahribat ve hedefi vurma etkilerini artırır. Namlu içindeki oyuklara “yiv“, çıkıntılara ise “set” denir. Bu tür namluya sahip tüfeklere ise “yivli tüfek” denir. Günümüz piyade tüfeklerinin tamamına yakını ve tabancaların tamamı yivli silah kategorisinde yer alırlar.

Kalibre : Namlu içerisindeki setlerin arasındaki mesafeye kalibre veya çap denir.Karşılıklı olarak 2 set arası mesafe ölçülür, bu mesafe bize silahın çapı yani kaç kalibre olduğu hakkında fikir verir. Anglo-sakson Ölçü sisteminde ise Kalibre (cal) olarak ifade edilir. 1 inch’in yüzde birine tekabül eden ölçü birimidir.

1 inç 2,54 cm dir (aynı zamanda 1 inç:25,4 mm)

1 kalibre = 0.254 mm

Bir fişeğin kaç milimetre(mm) olduğunu hesaplamak için aşagıdaki formülü kullanırız.
Metrik sistemdeki değer(yani mm)=(25,4/100) X Kalibre

Mesela 22 kalibre için ;

(0,254x22kalibre) =5,58 mm yapmaktadır.

Başka bir deyişle .22 kalibre=0,22 inç demektir.

.45 kalibrenin kaç mm ettiğini hesaplamak için
(25,4/100)x45 (kalibre)=0,254×45=11,43 mm’dir.

Kullanılan bazı kalibre değerlerini

.22 kalibre=5,58 mm
.25 kalibre=6,35 mm
.30 kalibre=7,62 mm
.38 kalibre=9,65 mm
.45 kalibre=11,43 mm
.50 kalibre=12,70 mm              şeklinde hesaplayabiliriz.

Örnek olarak MPT 76 milli piyade tüfeğimiz  7,62 mm çaplı mermi kullanıyor.  O zaman .30 kalibre olduğunu söyleyebiliriz.

 

Namlusunda yiv-set bulunmayan tüm tüfeklere yivsiz tüfek denir.Kalibreye göre yivli tüfek ve tabanca namlularının aksine yivsiz tüfekler (shotgun) gaugelarla (tüfeğin iç namlu çapı ölçüsü) adlandırılırlar. Eğer gauge ne kadar büyükse tüfeğin namlu çapıda o kadar küçüktür ve zıt olarak gauge ne kadar küçükse namlu da o kadar büyüktür. Gauge ölçmek için kullanılan orjinal metot, namlunun çapıyla eşit çapta bakır saçmaları alıp ağırlığını ölçmektir. Kaç tane saçmanın toplam ağırlığı 1 pound (0.454 gram) ediyosa namlunun gauge saçma sayısı oluyor.

Mesela 12 saçmanın ağırlığı 1 poundsa Gauge 12 oluyor. 20 saçma 1 pound ediyorsa 20 Gauge oluyor. İşte bu yüzden Gauge ne kadar büyükse namlu çapı o kadar küçük oluyor. Günümüzün en çok kullanılan Gaugeleri 10,12,16,20,28 ve .410 yalnız .410 tüfeğin namlu çapıdır.

Örnek olarak Utaş’ın yerli tüfeği UTS-15’in 12 Gauge olduğunu söyleyebiliriz.

Akılda kalıcı olması için yerli tüfeklerle örneklemeye çalıştım. Bu yazım da yivli, yivsiz tüfekler, yiv-set, kalibre, gauge ve hesaplanmaları konusunda soruları cevaplamaya çalıştım. Bir sonraki yazı da görüşmek dileğiyle.

Kalibre , Gauge ve Hesaplanmaları” üzerine 2 yorum

  1. Uçaksavar mermileri için kalibre hesabı bu şekilde mi yapılır? Kalibre konusunda ender Türkçe makalelerden birisini paylaştığınız için teşekkür ederim.

  2. Selam;Çap konusundaki yaptığınız açıklama yanlış.Bir pound (453.592 gr) saf kurşunun 12 eşit parçaya bölündükten sonra küre şekline getirildiğinde yapılan ölçümde elde edilen değer 12 çap (gauge) ölçüsüdür.
    Bu işlem 20 eşit parçaya uygulandığında elde edilen değer 20 çap değeridir. İyi çalışmalar…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.